การเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในประเทศเนปาล

ก. เผยแผ่ในปริมณฑลสถานที่ประสูติ ณ สวนลุมพินี
        ๑. เผยแผ่ศาสนกิจสายเถรวาท ตามแบบคณะสงฆ์ไทย ด้วยการไปเจริญพระพุทธมนต์ ร่วมกับคณะสงฆ์นานาชาติ ทั้งสายเถรวาทและมหายาน ทุกวันขึ้น ๑๕ ค่ำ โดยแต่ละสายนิกายจะนำพิธีกรรม บทสวด พระสูตร ฯลฯ ที่เป็นภาษาบาลี สันสกฤต และภาษาของตน มาสาธยาย คณะสงฆ์ไทยได้รับมอบหมายให้เป็นประธานสายเถรวาท นำหมู่คณะปฏิบัติภารกิจนี้ เป็นลำดับมา
        ๒. เผยแผ่พระพุทธศาสนา ในรูปแบบธรรมสาธยาย กับธรรมบรรยาย ตามที่มีผู้ศรัทธาเลื่อมใสในสังเวชนียสถานแดนประสูติ และบริเวณหมู่บ้านใกล้เคียง ทั้งที่เป็นชาวพุทธไทยและนานาชาติ แม้แต่ต่างศาสนา ลัทธิ นิกาย ได้แจ้งความประสงค์ ขออาราธนาพระธรรมทูตไทย ไปเป็นวิทยากรบรรยาย ให้ความรู้ทางพระพุทธศาสนา อันเกี่ยวข้องกับพุทธสถาน พร้อมด้วยศาสนพิธี ไหว้พระ สวดมนต์ ในบทสำคัญ ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการประสูติ โดยจัดทำคู่มือการสวดมนต์ไหว้พระ เป็นแบบฉบับทั้งภาษาไทย อังกฤษ และภาษาท้องถิ่น มอบให้อีกด้วย
        ๓. เป็นที่ปรึกษาทางวิชาการ ให้กับกองโบราณสถานที่ดูแลอุทยานลุมพินีวัน ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ โบราณคดี พุทธประวัติ สิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศน์ในพระพุทธศาสนา และความสำคัญในสายวิชาการ เช่น พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา กับทั้งพระพุทธศาสนาและการปฏิบัติสายการศึกษา และสำนักวิปัสสนากรรมฐานในประเทศไทย ให้คำปรึกษา แก่เจ้าหน้าที่ในสายงาน
        ๔. เป็นกรรมการสายคณะสงฆ์นานาชาติ ในโครงการพัฒนาลุมพินีวัน (L.D.T.) ร่วมกับ รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของเนปาล เมื่อมีการประชุมสัมมนา งานวิจัยพุทธสถานในเชิงปฏิบัติการ และการขยายงานการค้นคว้า โดยมีหน้าที่เสนอเอกสารทางวิชาการ แนะนำ ชี้แนะ วิเคราะห์ ตามที่หน่วยงานต่างๆ ต้องการ
        ๕. ศาสนกิจสำคัญในวันวิสาขบูชา เป็นการชุมนุมของชนผู้เลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา ทั้งชาวเนปาลและนานาชาติ มาร่วมกันประกอบพิธีโดยรอบสถานที่ประสูติ มีหลักศิลาจารึกของพระเจ้าอโศกเป็นศูนย์กลาง ในงานนี้มีข้าราชการผู้ใหญ่ ระดับนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี ทูตานุทูต มาร่วมประกอบพิธีด้วย (ในปีเป็นมหามงคล องค์พระราชาธิบดีจะเสด็จมาร่วมประกอบพิธี) พระธรรมทูตไทยได้รับอาราธนาไปร่วมงานในฐานะผู้กล่าวหัวข้อธรรม และนำสวดสรรเสริญคุณของพระรัตนตรัย

ข. การเผยแผ่ภายในวัด
        ๑. การปฏิบัติศาสนกิจตามหน้าที่ของพระสงฆ์ไทย เช่น การไหว้พระสวดมนต์ เจริญ พระพุทธมนต์ ลงอุโบสถ นอกจากจะมีพระสงฆ์ภายในวัดได้ปฏิบัติภารกิจนี้ เช่นที่เคยปฏิบัติกันในประเทศไทย แล้ว ยังมีชาวพุทธที่อาศัยในที่ใกล้เคียง ที่เป็นพระสงฆ์ทั้งสายเถรวาท และมหายาน มาร่วมการทำวัตรสวดมนต์ด้วย ในบางคราว เป็นการศึกษาแลกเปลี่ยนในสายศาสนพิธี วัฒนธรรม บทสวด และคำแปล
        ๒. การเผยแผ่ธรรมปฏิบัติ ด้วยการให้คำแนะนำวิชาการทางพระพุทธศาสนา แก่ชาวต่างชาติ ผู้สนใจที่มาท่องเที่ยวราชอาณาจักรเนปาลในปีหนึ่งๆ เป็นจำนวนมาก มาขอคำแนะนำสายการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน คำสอนทางพระพุทธศาสนา ตลอดจนการที่จะเตรียมตัวเข้าไปศึกษา ศิลปะ วัฒนธรรม ท่องเที่ยว และการบำเพ็ญประโยชน์ในประเทศไทย คณะสงฆ์ได้ทำหน้าที่ในการให้ข้อแนะนำ สิ่งที่พึงปฏิบัติอันควรและไม่ควร รวมทั้งที่เป็นเอกสารตำรา เพื่อเป็นคู่มืออีกด้วย
        ๓. การศึกษาปริยัติธรรม และการจัดมุมห้องสมุดเพื่อศึกษาธรรม ด้วยว่าราชอาณาจักร เนปาล เคยเป็นดินแดนที่พระพุทธศาสนาเคยเจริญรุ่งเรือง แต่กลับเสื่อมสูญสลายในกาลต่อมา ขณะนี้มีผู้สนใจใฝ่รู้พระพุทธศาสนา เป็นจำนวนมากขึ้นทุกวัน เห็นได้จากมีคณะสงฆ์เนปาล ช่วยกันประกาศพุทธศาสนาอย่างแข็งขัน ในส่วนหนึ่งได้ขอให้วัดไทยลุมพินี รับเยาวชนวัยศึกษา เข้ามาบรรพชาเป็นสามเณร พร้อมกับการอุปถัมภ์ปัจจัยสี่ ให้การศึกษาเล่าเรียนสายสามัญและปริยัติธรรม โดยใช้ศาลาเอนกประสงค์แทนโรงเรียนปริยัติธรรม ทั้งนี้ได้ขอความร่วมมือจากแหล่งความรู้มาช่วยเป็นครูสอน เช่น สำนักวิปัสสนาปัณฑิตาราม มีภิกษุวิเวกนันทะ ชาวเยอรมัน มาเป็นครูช่วยสอน สำนักแม่ชีประชาบดีโคตมี วัดสงฆ์เนปาล วัดพม่า วัดศรีลังกา เป็นต้น คาดว่าในไม่ช้า วัดไทยลุมพินีจะเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนา สายเถรวาท ได้เป็นอย่างดี
        ๔. การเผยแผ่พระพุทธศาสนาแก่นักจาริกแสวงบุญ ในเทศกาลจาริกไหว้พระ บูชาสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ (ตุลาคม-มีนาคม) จะมีชาวเนปาลจากทั่วประเทศ ชาวอินเดีย ธิเบต ภูฐาน ทั้งที่เป็นพระภิกษุสายเถรวาท มหายาน มาแสวงบุญที่ลุมพินีวัน และได้แวะเวียนมาบูชา สักการะ ที่วัดไทยลุมพินี ทั้งที่ศรัทธาเลื่อมใส ทั้งที่มาท่องเที่ยว วันหนึ่งๆ เป็นจำนวนมาก พระธรรมทูตได้จัดสถานที่ให้สักการะ เที่ยวชม ตั้งเครื่องบูชาไว้ให้ตามที่จะอนุโลมได้ และแจกเอกสารพุทธประวัติ พระธรรมคำสอน ประวัติวัดไทยลุมพินี หนังสือไหว้พระสวดมนต์ ภาษาอังกฤษ เนปาลี จีน เป็นต้น ให้กับผู้มาเยี่ยมวัด ส่วนที่มีความสนใจ เป็นพิเศษ ก็จะได้นัดหมายเป็นกรณี เพื่อแนะนำ สนทนาตามหัวข้อธรรม ที่ประสงค์
        ๕. การศาสนสงเคราะห์ ด้วยขณะนี้วัดไทยลุมพินีอยู่ระหว่างการก่อสร้าง มีคนงาน กรรมกร ช่าง ชาวไทย เนปาล อินเดีย มาทำงานวันหนึ่งประมาณ ๑๐๐ - ๒๐๐ คน พระสงฆ์ได้จัดหน่วยปฐมพยาบาลไว้เป็นการช่วยเหลือในเบื้องต้น เช่น รักษาบาดแผล ยาแก้ไข้ตัวร้อน ท้องเสีย ผื่นคัน และอื่นๆ ในโอกาสวันสำคัญ ก็จัดให้มีอบรมธรรมะ ไหว้พระสวดมนต์ให้กับคนงานด้วย แม้บางพิธีเป็นส่วนของความเชื่อศาสนาฮินดู คือ การบูชาพระวิษณุกรรม ก็มีการประยุกต์เข้าแบบของพุทธศาสนพิธี โดยผู้เป็นช่างและคนงานนำเครื่องมือมาบูชา สวดมนต์ตามพิธีพราหมณ์ มีพระธรรมทูตได้ทำหน้าที่ประกอบพิธีให้ พิธีดังกล่าวเป็นที่ยอมรับ ของคนงานและช่าง จนบัดนี้เป็นพิธีที่พระธรรมทูต จะต้องนำบูชาเป็นประจำ
       ๖. การประกอบพิธีถวายพระราชกุศล เพื่อความเป็นสิริมงคล ได้จัดบุญพิธีถวายพระราชกุศลแด่สมเด็จพระบรมบพิธพระราชสมภารพระองค์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา คือ :- ๒ เมษายน พิธีถวายพระราชกุศล
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, ๒๘ กรกฎาคม พิธีถวายพระราชกุศล สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมาร ทรงเจริญพระชนมายุ ๕๐ พรรษา, ๑๒ สิงหาคม พิธีถวายพระราชกุศล สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
ทรงเจริญพระชนมายุ ๗๐ พรรษา, ๕ ธันวาคม พิธีเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
       โดยพระสงฆ์ทั้งวัดสวดมนต์ เจริญจิตภาวนา ถวายภัตตาหารพระสงฆ์นานาชาติ ลงนามถวายพระพร และในโอกาสพิเศษ ทุกวันพระ ๑๕ ค่ำ ถวายพระพร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตามมติมหาเถรสมาคม
       ๗. การปฏิสันถารให้ที่พักแก่ผู้แสวงบุญ ประมาณปลายตุลาคมถึงปลายมีนาคมของทุกปี จะมีผู้แสวงบุญชาวไทย มาขอพักที่วัด ทั้งเป็นส่วนบุคคล และเป็นหมู่คณะ นับว่าเป็นภารกิจที่จะต้องดูแล ให้ที่พัก อาหาร ตลอดถึงการปฐมพยาบาล แก่ผู้มาแสวงบุญเช่นนี้ ประมาณ ๑ - ๓ วัน หรือบางท่าน ถือโอกาสมาปฏิบัติธรรมเจริญภาวนา ๑ - ๗ วันบ้าง ๗ - ๑๕ วันบ้าง ในจำนวนผู้มาขอที่พัก นอกจากเป็นผู้มาแสวงบุญแล้ว ยังมีเยาวชนและ พระนักศึกษาไทย จากมหาวิทยาลัยในประเทศอินเดีย อีกด้วย
       ๘. การจัดเตรียมต้นไม้ในพุทธประวัติ ขณะที่งานก่อสร้างอาคาร พระอุโบสถ กำลังดำเนินการอยู่คณะสงฆ์ได้จัดสร้างเรือนเพาะชำขนาดพอเหมาะ แล้วจัดหาต้นไม้มงคลในพุทธประวัติ เช่น ต้นสาละ ต้นโพธิ์ ต้นไทร ต้นหว้า ต้นไผ่ ต้นมะม่วง เป็นต้น เพื่อเตรียมจัดภูมิทัศน์เป็นการถาวร และให้วัดเป็นรมณียสถานอันร่มรื่น จะได้เป็นแหล่งศึกษาเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยอาศัยต้นไม้ในพุทธประวัติ เป็นสื่อการเข้าถึงพุทธธรรม ได้อีกทางหนึ่งด้วย
       ๙. งานการก่อสร้างศาสนสถาน ด้วยว่าวัดไทยลุมพินีอยู่ระหว่างก่อสร้างอาคาร กุฏิที่พักสงฆ์ โดยมีกรมการศาสนาเป็นผู้ดูแลการก่อสร้าง สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงกาฐมาณฑุ ร่วมประสานงาน ซึ่งมีคณะสงฆ์ พระธรรมทูต ผู้มาปฏิบัติศาสนกิจ ช่วยดูแลวัสดุอุปกรณ์ ประสานงาน และรวบรวมทุนทรัพย์ที่มีผู้ศรัทธา มาร่วมบริจาคทำบุญสมทบการก่อสร้าง ให้เรียบร้อยดีงาม สำหรับการก่อสร้าง
       ๑๐. งานปฏิสันถารผู้มีเกียรติมาเยี่ยมวัด ด้วยวัดไทยลุมพินี ได้รับความสนใจจากผู้เลื่อมใสศรัทธาต่อการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในแดนประสูติมีผู้มีเกียรติเดินทางไปเยี่ยมชม ทำบุญ ตรวจรับโครงการ
       ๑๑. การปลูกต้นไม้มงคลในพุทธประวัติ เพื่อจัดภูมิทัศน์ให้วัดไทยลุมพินีเป็นรมณียสถาน อันร่มรื่น มีท่านผู้มีเกียรติได้ประกอบพิธีปลูกต้นไม้มงคลในโอกาสต่างๆ
       ๑๒. อบรมพระนวกะ มีกุลบุตรผู้ศรัทธาต่อแดนพุทธภูมิ ได้พาหมู่คณะไปบรรพชา ใต้ควงไม้โพธิ์ สถานที่ตรัสรู้ อุปสมบทที่วัดไทยพุทธคยา ได้มาศึกษาธรรมะ ที่ควรค่าแก่การพัฒนาชีวิต ที่วัดไทยกุสินาราเฉลิมราชย์ และลาสิกขาที่วัดไทยลุมพินี เช่น คณะผู้ศรัทธามูลนิธิอาจารย์พร รัตนสุวรรณ มูลนิธิอภิธรรมอาจารย์บุญมี เมธางกูร คณะเครือนำทอง บริษัท A.I.A. เป็นต้น
       ๑๓. จัดแสดงนิทรรศการ ด้วยจัดบอร์ด ภาพถ่าย ภาพวาด แผนภูมิ แผนที่ประวัติ แถบบันทึกเสียง ซีดี วีดิทัศน์ ในโอกาสต่างๆ
       ๑๔. การเจริญพระพุทธมนต์อำนวยพร วัดไทยลุมพินีตั้งอยู่ในบริเวณสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ของชาวพุทธ คือแดนประสูติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อถึงวาระคล้ายวันเกิดของบุคคลสำคัญ มีสมเด็จพระสังฆราช กรรมการมหาเถรสมาคม พระมหาเถระ ผู้ทรงคุณ และพุทธบริษัทผู้มีคุณูปการต่อพระพุทธศาสนา พระสงฆ์ได้เจริญพระพุทธมนต์ เจริญจิตภาวนา อำนวยพรจากแดนประสูติ ในกาลต่อมามีสาธุชนผู้เลื่อมใสศรัทธา ไปทำบุญวันเกิดที่ลุมพินี รับฟังธรรม เจริญสมาธิ มากขึ้นเป็นลำดับ บางท่านก็ฝากปัจจัยไว้สร้างวัดบ้าง ถวายภัตตาหารพระสงฆ์บ้าง และบำเพ็ญสาธารณะประโยชน์ส่วนที่เห็นว่าเป็นกุศล โดยมอบให้พระสงฆ์เป็นผู้ดำเนินการให้เป็นสิริมงคลเนื่องในโอกาสคล้ายวันเกิดของตน